ಏಪ್ರಿಲ್ 22 : ‘ಭೂಮಿ ದಿನ'(Earth Day)ದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ

April 22, 2026 spardhatimes

Share With Friends

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇಂದು ಭೂಮಿ ದಿನ (Earth Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷದಂತೆ ಈ ವರ್ಷವೂ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದಿನವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ವಾಯು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ ಹಾಗೂ ಜೈವ ವೈವಿಧ್ಯ ಕುಸಿತದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದಿನೇದಿನೇ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ದಿನವು ವಿಶ್ವದ ಜನತೆ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭೂಮಿ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ :

ಭೂಮಿ ದಿನದ ಆರಂಭ 1970ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರಂದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರ ಗೇಲಾರ್ಡ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರೇಚಲ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರ Silent Spring ಪುಸ್ತಕವು ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತ್ತು. 1970 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಮಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. 193 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂಮಿ ದಿನ (Earth Day)ದ ಇತಿಹಾಸವು 1960ರ ದಶಕದ ಪರಿಸರ ಚಳವಳಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.

1962ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ Rachel Carson ಅವರು ಬರೆದ Silent Spring ಪುಸ್ತಕವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ, ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿತು.

ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟರ್ Gaylord Nelson ಅವರು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 1970ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರಂದು ಮೊದಲ ಭೂಮಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

ಆ ದಿನ ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲೊಂದು ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಚಳವಳಿ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.

ಈ ಚಳವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು ನಂತರ 1990ರಿಂದ ಭೂಮಿ ದಿನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದು, ಭೂಮಿ ದಿನವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 190ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ದಿನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿದೆ.

✶ ಭೂಮಿ ದಿನದ ಉದ್ದೇಶ :
ಭೂಮಿ ದಿನವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜೈವ ವೈವಿಧ್ಯ ನಾಶದಂತಹ ತುರ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜನರು, ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು “ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

✶ 2026ರ ಥೀಮ್ ಏನು?
2026ರ ಭೂಮಿ ದಿನದ ಥೀಮ್ “Our Power, Our Planet” (ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ) ಆಗಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

✶ ಭೂಮಿ ದಿನದ ಗೀತೆ :
ಎಲ್ಲಾ ದಿನಾಚರಣೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯ ದಿನಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹಾಡು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಅಭಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2013ರಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ 8 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಭೂಮಿಗೀತೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು (ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು)

ಭೂಮಿಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಈ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ದ್ವಜಾರೋಹಣೆ ಸಹ ನೆರವೇರಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಧ್ವಜ ಸಹ ಇದೆ. ಅಪೊಲೊ 17 ಸಿಬ್ಬಂದಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಈ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಇರಲಿದೆ.

✶ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು :
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. National Action Plan on Climate Change, International Solar Alliance, Green India Mission, LiFE ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ ಪ್ರಮುಖವಾದವು.

2018ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ದಾಖಲೆ 2018ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 50 ಮಿಲಿಯನ್ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಹೊಸ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಮಿಯ ದಿನದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಲೈ 11, 2018 ರಂದು 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 49.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಲು 800,000 ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ದಾಖಲೆ ಬರೆದರು.

✶ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳು :
EPA ಸ್ಥಾಪನೆ: ಮೊದಲ ಭೂ ದಿನದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ‘ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ’ (Environmental Protection Agency – EPA) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು.

ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (2016): ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದ್ದು ಇದೇ ಭೂ ದಿನದಂದು (ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2016).

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ: 2009 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ದಿನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಯಿ ಭೂಮಿ ದಿನ’ (International Mother Earth Day) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.