ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳೇ ಏಕೆ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ (unfurls) ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ..?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಆಗಸ್ಟ್ 15: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 26: ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (Republic Day). ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ (National Flag) ಹಾರಿಸಿದರೆ, ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ರಾಜಪಥದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ (unfurl the flag) ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಬದಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳೇ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡುವುದೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ—ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947: ಭಾರತ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ದಿನ.
ಜನವರಿ 26, 1950: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನ; ಭಾರತ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.
ಈ ಎರಡೂ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ಫರ್ಲಿಂಗ್
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ (ಆಗಸ್ಟ್ 15): ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ (Hoisting) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು 1947ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.
ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಜನವರಿ 26): ಧ್ವಜವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಿಸಿ, ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ಫರ್ಲಿಂಗ್ (Unfurling) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಜಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ vs ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ—ಯಾಕೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ?
ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಜನವರಿ 26ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದಿನ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ದೇಶದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಆದ ಕಾರಣ, ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣಗಳು :
ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947: ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಿದರು.
ಜನವರಿ 26, 1950: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ, ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 26ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾದ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು..?
