ಭಾರತ ಜನಗಣತಿ-2027 (Census of India 2027)ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ : Important Notes

December 13, 2025 spardhatimes

Share With Friends

Plan for Conducting Census of India 2027 Approved By Union Cabinet

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ–2027 ಅನ್ನು ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ದಶಕಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹತ್ವದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 2027 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 11,718.24 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ 16 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಡೇಟಾವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. 2027 ರ ಜನಗಣತಿಯು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಜನಗಣತಿ–2027 ಅನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವಸತಿ ವಿವರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (House Listing & Housing Census) (ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026) ನಡೆಯಲಿದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಜನಗಣತಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2027) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಈ ಬಾರಿ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಹಾಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಜನಗಣತಿ–2027 ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ವಲಸೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ವಸತಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿ–ಅಂಶಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.

ಲಡಾಖ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹಿಮಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಲಕ್ಷ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

✶ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ
ಜನಗಣತಿ–2027 ಅನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ:
1.ಮನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವಸತಿ ಗಣತಿ (House Listing & Housing Census):
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ವಸತಿ ಸ್ಥಿತಿ, ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ವರೂಪ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಶೌಚಾಲಯ, ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2.ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿ (Population Enumeration):
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕರ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ವಲಸೆ, ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

✶ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು :
ಈ ಬಾರಿ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣತಿದಾರರು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ:
ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹ ವೇಗವಾಗಲಿದೆ
ದೋಷಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ
ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ
ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ನಾಗರಿಕರು ಸ್ವಯಂ–ಗಣತಿ (Self Enumeration) ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

✶2027 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು :
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿ:
ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಒಎಸ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಸಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಡೇಟಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನಗಣತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CMMS):
ಮೀಸಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮನೆಪಟ್ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ವೆಬ್ ನಕ್ಷೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್:
ಈ ಉಪಕರಣವು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮನೆಪಟ್ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಯಂ ಎಣಿಕೆ ಆಯ್ಕೆ:
ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಜನರು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಎಣಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದು.

ಬಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭದ್ರತೆ:
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ:
ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮಾಹಿತಿ ಅಭಿಯಾನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾತಿ ಎಣಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ:
ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿಯು 2027 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಎಣಿಕೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಆಯೋಜನೆ :
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಜನಗಣತಿಯಿಗಾಗಿ ₹11,718 ಕೋಟಿ ಮಾಪಿದ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

✶ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು :
*2027 ರ ಜನಗಣತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ₹11,718.24 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.
*ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಮನೆ ಪಟ್ಟಿ ಜನಗಣತಿ (ಏಪ್ರಿಲ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026) ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2027).
*ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಳಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿ.
*ಪಿಇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು.
*ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 30 ಲಕ್ಷ ಕಾರ್ಮಿಕರು; ಒಟ್ಟು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
*10.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾನವ ದಿನಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ.
*ದತ್ತಾಂಶವು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಯಂತ್ರದಿಂದ ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ/ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
*ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಕರಗಳಲ್ಲಿ CMMS ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು HLB ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸೇರಿವೆ.

✶ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ – ಇತಿಹಾಸ :
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಜನಾಂಗೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜನಗಣತಿ (Census) ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2027 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಭಾರತದ 16 ನೇ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ 8 ನೇ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ಜನಗಣತಿಯು ಗ್ರಾಮ, ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. 1948 ರ ಜನಗಣತಿ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು 1990 ರ ಜನಗಣತಿ ನಿಯಮಗಳು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

✶ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಜನಗಣತಿ
ಮೌರ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೇ ಶತಮಾನ) ಚಾಣಕ್ಯರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ
ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದ ಜನಗಣತಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ

✶ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಜನಗಣತಿ
1872: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಜನಗಣತಿ (ಅನಿಯಮಿತ)
1881: ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಜನಗಣತಿ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಗಣತಿ ವರ್ಷಗಳು:
1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931, 1941

✶ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಜನಗಣತಿ
1951: ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ
ನಂತರ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಜನಗಣತಿ ವರ್ಷಗಳು:
1951, 1961, 1971, 1981, 1991, 2001, 2011

✶2011ರ ಜನಗಣತಿ – ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: 121 ಕೋಟಿ+
ಸಾಕ್ಷರತೆ: 74.04%
ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತ: ಸಿ. ಚಂದ್ರಮೌಳಿ

✶ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ
ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ
ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Home Affairs)

✶ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ
2027ರಲ್ಲಿ Census of India 2027 ನಡೆಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜನೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ
ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ