ಹೆಮ್ಮೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ ‘ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಜಯಂತಿ’

February 19, 2026 spardhatimes

Share With Friends

2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು (ಗುರುವಾರ) ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ(Chhatrapati Shivaji Maharaj)ರ ಜಯಂತಿ (Shivaji Maharaj Jayanti)ಯನ್ನು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಧೈರ್ಯ, ಯುದ್ಧನೈಪುಣ್ಯ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು “ಸ್ವರಾಜ್ಯ”ದ ಕನಸಿಗಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರರಾದವರು. ಅವರ ಜಯಂತಿ ಕೇವಲ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಜಯಂತಿ ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮರಣೆಯ ದಿನವಲ್ಲ, ಅದು ಧೈರ್ಯ, ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಶಾಸನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ನಾವು ಈ ಮಹಾನ್ ಯೋಧನಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ, ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಯಾರು?

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಶಿವನೇರಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಶಹಾಜಿರಾಜೆ ಭೋಸಲೆ ಮತ್ತು ಜಿಜಾಬಾಯಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ತಾಯಿ ಜಿಜಾಬಾಯಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. 1674ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು ರಾಯಗಡ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಾಭಿಷೇಕಗೊಂಡು ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಛತ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. 1674ರಿಂದ 1680ರವರೆಗೆ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.

ಸೈನಿಕ ಮೇಧಾವಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಕನಸು
ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು “ಗನಿಮಿ ಕಾವಾ” ಎಂಬ ಗುರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು. ಕೇವಲ 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೋರ್ನಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ನಂತರ ರಾಯಗಡ, ಸಿಂಹಗಡ, ಪ್ರತಾಪಗಡ ಸೇರಿದಂತೆ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಲಿಷ್ಠ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ “ಸ್ವರಾಜ್ಯ”ದ ಕನಸು ಸ್ವಶಾಸನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು.

ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸಮರ್ಥ ಆದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಭೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದರು. ತಾವು ಭಕ್ತ ಹಿಂದುರಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತ ಶಿಸ್ತಿನ, ಜನಪರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಜಯಂತಿಯ ಇತಿಹಾಸ

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ Mahatma Jyotirao Phule 1870ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ Bal Gangadhar Tilak ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಏಕತೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.

2026ರ ಆಚರಣೆಗಳ ವೈಭವ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ರಾಯಗಡ ಮತ್ತು ಶಿವನೇರಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸ ಪರಿಚಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮುಂಬೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಯುವಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಯಕತ್ವ ಪಾಠಗಳು
ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಜೀವನದಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠಗಳು:
ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು
ಯುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೂಲ
ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆಡಳಿತವೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಧಾರ
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವ
ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿ

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಸಾಹಸಗಳು :
ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಧೈರ್ಯ, ತಂತ್ರಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಸಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1.ತೋರಣ ಕೋಟೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು (1646)
ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೋರಣ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಆಧಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವು.

2.ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ ಸಂಹಾರ (1659)
ಬೀಜಾಪುರದ ಸೇನಾನಾಯಕ ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ನನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಮರಾಠಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೋರಿಸಿದರು.

3.ಶೈಸ್ತಾಖಾನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ (1663)
ಮುಗಲ್ ಸೇನಾನಾಯಕ ಶೈಸ್ತಾಖಾನ್ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಣೆಯ ಲಾಲ್ ಮಹಲ್ ಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಶತ್ರುವಿಗೆ ಭಾರೀ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದರು.

4.ಸೂರತ್ ದಾಳಿ (1664)
ಸಂಪನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರ ಸೂರತ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಮುಗಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದರು.

5.ಆಗ್ರಾದಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದು (1666)
ಮುಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ Aurangzeb ಅವರ ಬಂಧನದಿಂದ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಇದು ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಸಮಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

6.ಸಿಂಹಗಡ ವಿಜಯ (1670)
ತಾನಾಜಿ ಮಾಲುಸರೆಯ ಸಾಹಸದಿಂದ ಸಿಂಹಗಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಜಯವಾಗಿತ್ತು.

7.ಹಿಂದು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ (1674)
ರಾಯಗಡದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

8.ನೌಕಾ ದಳ ನಿರ್ಮಾಣ
ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪೋರ್ಟುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸಿದರು.