ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕಾಗದದ ಹಣ(Paper Money)ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದೇಶ ಯಾವುದು?

ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಉದ್ಭವ

ಕಾಗದದ ಹಣದ ಮೊದಲ ರೂಪ ಟಾಂಗ್ ವಂಶ(Tang Dynasty)ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 618–907) ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದೀರ್ಘ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆ ಭಾರವಾದ ತಾಮ್ರ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಜಮಾ ಮಾಡಿರುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬರೆಹದ ಭರವಸೆ ಪತ್ರಗಳು (Promissory Notes) ಬಳಸತೊಡಗಿದರು. ಇವುಗಳೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಗದದ ಹಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು.

ಸಾಂಗ್ ವಂಶ(Song Dynasty)ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಸಾಂಗ್ ವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 960–1279) ಚೀನಾದ ಸರ್ಕಾರವೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು “ಜಿಯಾವೋಝಿ (Jiaozi)” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಣ (Legal Tender) ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಚೀನಾ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ನೋಟುಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ತೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡುವಿಕೆ

ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್‌ ಮುಂತಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಕಲ್ಪನೆ ಚೀನಾದ ಹೊರಗಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಡಿತು. 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ಕಾಗದದ ಹಣದ ಮಹತ್ವ

ಕಾಗದದ ಹಣದ ಪರಿಚಯದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಲಭಗೊಂಡಿತು. ಭಾರವಾದ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಆಧುನಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯ ಒದಗಿಸಿತು.

ಕರೆನ್ಸಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ (ಬಾರ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣದವರೆಗೆ)

ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ವಿನಿಮಯ ಮಾಧ್ಯಮ. ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಬಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣದವರೆಗೆ, ಕರೆನ್ಸಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.

1.ಬಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಆರಂಭ

ಆದಿಕಾಲದ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಬಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೈತನು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ “ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಮಿತಿಯಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಜನರಿಗೆ ಪರಸ್ಪರದ ವಸ್ತು ಬೇಕಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮಾಜಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ವಿಧಾನ ಅಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.

2.ವಸ್ತು ಹಣ (Commodity Money)

ಬಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಲು, ಸಮಾಜಗಳು ವಸ್ತು ಹಣವನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಸ್ವಂತ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು, ಉಪ್ಪು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಚಿಪ್ಪುಗಳು, ಮಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲೋಹಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೌರಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಬಹುಮೌಲ್ಯ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು.

3.ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು

ಮುಂದಿನ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸುಮಾರು 600ರ ವೇಳೆಗೆ ಲಿಡಿಯನ್‌ಗಳು (ಇಂದಿನ ಟರ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶ) ಮೊದಲ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಿಂಟ್ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಎಂಬ ಚಿನ್ನ–ಬೆಳ್ಳಿ ಮಿಶ್ರಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು.
ನಾಣ್ಯಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಿಗದಿತ ತೂಕ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಗಸ್ತವಾಗಿಸಿತು. ಗ್ರೀಕರು, ರೋಮನ್ನರು, ಮೌರ್ಯರು ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತರು ನಾಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.

4.ಕಾಗದದ ಹಣ: ಚೀನಾದ ಕೊಡುಗೆ

ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದೇಶ ಚೀನಾ. ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬರೆಹದ ನೋಟುಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ನಂತರ ಸಾಂಗ್ ವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವೇ “ಜಿಯಾವೋಝಿ (Jiaozi)” ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಭಾರವಾದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು.

5.ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಹರಡುವಿಕೆ

ಕಾಗದದ ಹಣ ಚೀನಾದ ಹೊರಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 1661ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಕಾಗದದ ಹಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನಂತರ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಭಂಡಾರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

6.ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳು ಲೋಹದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿಂತ ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದವು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (1694) ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

7.ಫಿಯಾಟ್ ಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳು ಲೋಹದ ಬೆಂಬಲಿತ ಹಣದಿಂದ ಫಿಯಾಟ್ ಹಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾದವು. ಸರ್ಕಾರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರೆಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (1944) ಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿಟ್ಟರು. 1971 ನಂತರ, ಫಿಯಾಟ್ ಹಣವೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಯಿತು.

8.ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಣ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌, ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ವಾಲೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ದಿನನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದು, ನಗದು ಬಳಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

9.ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ

ಕರೆನ್ಸಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಂತವೆಂದರೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು. 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೇನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರಿತ, ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಹಣಕಾಸಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಕರೆನ್ಸಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವ ಸಮಾಜಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಕಾಗದದ ಹಣದಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳವರೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಕರೆನ್ಸಿ ಕೇವಲ ಹಣವಲ್ಲ — ಅದು ಮಾನವ ಪ್ರಗತಿ, ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.