ಜನವರಿ 5 : ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನ (National Bird Day) – ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ

ಏವಿಯನ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಒಕ್ಕೂಟ(Avian Welfare Coalition)ವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಏವಿಯನ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪಿಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಸಾಕುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ (National Bird of India)

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ – ನವಿಲು (Peacock).
ನವಿಲು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅದು ಸೌಂದರ್ಯ, ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪಾವೊ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು (ನವಿಲು) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ 1963 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನವಿಲನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿ ಮಾನವ (Birdman of India)

ಸಲೀಂ ಅಲಿ(Salim Ali)ಯನ್ನು “ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿ ಮನುಷ್ಯ” ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವರು ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ವ್ಯಾಪಕ ಪಕ್ಷಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು.
ಅವರ ಕೆಲಸವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕ್ರಮಗಳು :
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ – 1972
ಪಕ್ಷಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು
“Bird Census” ಮತ್ತು “Bird Watching” ಅಭಿಯಾನಗಳು

ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿ :
ಹಾರಾಟವೇ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸ್ವಭಾವ, ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವ್ಯವು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪೆಟ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಜ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಬದುಕುವಂತಾಗಿದೆ. ಹಾರಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟವೇ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವಾಗಿದೆ.

ಜನವರಿ 5ರಂದು ನಾವು ಕಿಟಕಿಗಳ ಹೊರಗೆ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಇಂಧನವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ತರಲಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಸಾಕಲ್ಪಡುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹಾರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

EXAM NOTES :

*ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 5ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವನ್ನು ಜನವರಿ 5, 2026ರಂದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
*ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನದ ಉದ್ದೇಶ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
*ಈ ದಿನವನ್ನು ಏವಿಯನ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆರಂಭಿಸಿತು.
*ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ದಿನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
*ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪಿಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಈ ದಿನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
*ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ನವಿಲು (Peacock) ಆಗಿದೆ.
*ನವಿಲಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Pavo cristatus.
*ನವಿಲನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
*ನವಿಲು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
*ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಅವರನ್ನು “ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿ ಮನುಷ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
*ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬೀಜ ಹರಡುವಿಕೆ, ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
*ಪಕ್ಷಿಗಳ ಇರುವಿಕೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರದ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.